Ngữ văn 9
Trường THCS Nguyờ~n Ca?nh Toa`n
GV: Nguyễn Thị Duyên
Tiết 46 - Văn bản: Đồng chí
- Chính Hữu -
I. Đọc và tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Vừa là chiến sĩ, vừa là nhà thơ.
- Thơ viết về người lính trong hai cuộc kháng chiến.
2. Tác phẩm:
- Sáng tác năm 1948, in trong tập “Đầu súng trăng treo”.
Mở ra một khuynh hướng
mới viết về anh bộ đội.
* Thể thơ : Tự do
(1926-2007)
đồng chí
chính hữu
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
Súng bên súng, đầu sát bên đầu,
Dêm rét chung chan thành đôi tri kỉ.
Dồng chí !
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi
áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Dêm nay rừng hoang sương muối
Dứng cạnh bờn nhau chờ giặc tới
Dầu súng trang treo.
1948
Trớch D?u sỳng trang treo
* Mạch cảm xúc của bài thơ :
- Sáu dòng thơ đầu: Cơ sở của tình đồng chí.
- Dòng 7 có cấu trúc đặc biệt: Như sự phát hiện, một khẳng định sự kết tinh tình cảm giữa những người lính.
- 10 dòng tiếp theo: Biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó.
- 3 dòng cuối: Biểu tượng đẹp của tình đồng chí.
II. Phân tích bài thơ
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lằn sỏi đá.
Súng bên súng,
đầu sát bên đầu,
Đêm rét chung chăn
thành đôi tri kỉ.
- Giọng điệu tâm tình. Cấu trúc song hành đối xứng.
- Chung nhiệm vụ , chung lí tưởng.
- Chia sẻ mọi gian lao , niềm vui, nỗi buồn
Chung cảnh ngộ, chung giai cấp, chung lí tưởng cách mạng, chia sẻ mọi gian lao.
Xuất thân nghèo khó
1. Cơ sở của tình đồng chí:
* Câu thơ thứ 7:
“Đồng chí !”
- Cấu trúc đặc biệt.
Câu thơ tạo một nốt nhấn, nó vang lên như một sự phát hiện, một lời khẳng định sự kết tinh tình cảm giữa những người lính. Đồng thời như một cái bản lề gắn kết hai đoạn thơ.
2. Biểu hiện của tình đồng chí và sức mạnh của nó
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính
- Nhân hoá, ẩn dụ.
Hiểu thấu đáo, tường tận, cảm thông hoàn cảnh của nhau.
- Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi.
- Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
- Những câu thơ sóng đôi, đối xứng, hình ảnh chân thực gợi cảm.
- Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Sự gắn bó yêu thương.
Vẻ đẹp của tình yêu thương chân thành, tinh thần lạc quan, đồng lòng quyết tâm chiến đấu..
Khó khăn, gian khổ nhưng lạc quan.
3. Biểu tượng đẹp của tình đồng chí
- Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
- > Hiện thực khắc nghiệt của cuộc kháng chiến chống Pháp.
=> Sát cánh đương đầu với kẻ thù.
- Đầu súng trăng treo
- > Hình ảnh vừa chân thực, vừa lãng mạn, gắn kết: Người lính - Khẩu súng - Vầng trăng.
=> Bức tranh đẹp về tình đồng đội, đồng chí.
Sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng.
Thảo luận: Em hiểu như thế nào về hình ảnh thơ :“Đầu súng trăng treo” ?
III. Tổng kết :
* Nghệ thuật :
- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
* Nội dung :
- Những người lính cùng chung cảnh ngộ , lí tưởng.
Sự gắn bó keo sơn.
Sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần người lính cách mạng.
Tiết 46: Đồng chí
- Chính Hữu -
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc - Hiểu văn bản :
Luyện tập:
Khoanh tròn vào câu trả lời đúng :
Câu 1 : Bài thơ “Đồng chí ” viết về đề tài gì ?
a, Tình đồng đội c, Tình anh em
b, Tình quân dân d, Tình bạn bè

Câu 2: Bài thơ “Đồng chí” được viết theo thể thơ nào ?
a, Tứ tuyệt Đường luật c, Tự do
b, Thất ngôn bát cú Đường luật d, Lục bát

Câu 3 : Hình tượng người lính được tác giả khắc hoạ qua những phương diện nào?
a, Hoàn cảnh xuất thân.
b, Điều kiện sống có nhiều thiếu thốn, gian lao.
c, Tình cảm đồng đội thắm thiết sâu sắc.
d, Cả a, b, c đều đúng.
Hướng dẫn học ở nhà:
Học thuộc lòng và diễn cảm bài thơ.
Học bài.
Viết một văn bản ngắn nói lên những suy nghĩ của em về người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp?
Soạn bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật.
Sưu tầm những câu thơ, bài thơ viết về người lính lái xe Trường Sơn.
Chúc các em học tốt