Tiết 43 LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
KHÁI QUÁT PHONG TRÀO ĐẤU TRANH YÊU NƯỚC CÁCH MẠNG CỦA NHÂN DÂN SƠN LA CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẦU THẾ KỶ XX
I: MỤC TIÊU:
Kiến thức:
Nêu được những nét chính về tổ chức bộ máy cai trị và chính sách bóc lột
Của TDP ở Sơn La cuối TKXIX đầu TKXX.
Trình bày được 1 số phong trào đấu tranh yêu nước CMạng của ND Sơn La trước năm 1945.
Kỹ Năng:
Có kĩ năng nhận xét, lập bảng biểu.
Thái độ:
Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương Sơn La.
Có ý thức về chủ quyền quốc gia, thể hiện tình đoàn kết dân tộc cùng XD Sơn La ngày càng tươi đẹp.
2. CHUẨN BỊ:
a. Thầy: Tài liệu về Sơn La+ Giáo án + Tranh ảnh về các di tích liên quan.
b. Trò: Sưu tầm 1 số tranh ảnh+ mẩu chuyện về các nhà yêu nước Sơn La.
3.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
* Giới thiệu bài: Sơn La là một tỉnh miền núi cao biên giới, nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam, có diện tích tự nhiên14.174 km2 chiếm 47,27% tổng diện tích cả nước, đứng thứ 3 trong số 64 tỉnh thành phố trong cả nước. Toạ độ địa lý: 20039’ - 22002’ vĩ độ Bắc và 103011’ - 105002’ kinh độ Đông. Phía Bắc giáp tỉnh Lai Châu và tỉnh Yên Bái; Phía Nam giáp tỉnh Thanh Hoá và nước CHDCND Lào; Phía Đông giáp tỉnh Phú Thọ và tỉnh Hoà Bình; Phía Tây giáp tỉnh Điện Biên; có chung đường biên giới Việt- Lào dài 250 km. Sơn La có vị trí hết sức quan trọng về kinh tế - xã hội và an ninh - quốc phòng. Quốc lộ 6 Hà Nội - Sơn La - Lai Châu không chỉ đóng vai trò huyết mạch mà còn là trục giao thông chiến lược cho toàn vùng. Trong kháng chiến chống TDP ND Sơn La rất anh dũng kiên cường, nhiều tấm gương hy sinh cho mảnh đất SL Xhiện, vậy để hiểu thêm về những con người đó tiết này sẽ giúp Cta hiểu điều đó.
b. Dạy nội dung bài mới:
I. Thông tin.
1. Thực dân Pháp thiết lập bộ máy cai trị, thực thi chính sách áp bức bóc lột tại Sơn La.
a.Bộ máy cai trị
Sau khi chuyển Sơn La sang chế độ dân sự (1895), chính quyền thuộc địa đã xúc tiến ngay việc thành lập và hoàn chỉnh bộ máy cai trị từ tỉnh xuống các mường, bản, phục vụ cho việc áp bức về chính trị, khai thác, bóc lột về kinh tế.
Chính quyền thuộc địa cấp tỉnh lúc đầu là Phái bộ chính phủ rồi Toà công sứ, đặt tại tỉnh lỵ. Đứng đầu tòa công sứ là viên công sứ người Pháp, nắm quyền hành pháp, tư pháp. Giúp việc là một phó công sứ người Pháp. Ngoài ra còn có một số viên chức người Pháp làm đại diện cho công sứ Sơn La ở Trung tâm hành chính Vạn Yên và ở Tạ Bú.
Chính quyền địa phương đã sử dụng những nhân viên giúp việc người bản sứ, gồm các thư kí, các tuỳ phái, làm các công việc văn thư, chạy giấy tờ, phiên dịch tiếng Thái, tiếng Hoa, làm kế toán…
Chính quyền thuộc địa tiếp tục duy trì bộ máy hành chính phong kiến phức tạp, thông qua đó để thực thi các chính sách cai trị bằng cách biến các quan lại địa phương từ cấp tỉnh xuống cấp châu, phủ thành những quan chức ăn lương, được hưởng đặc quyền đặc lợi.
Tại tỉnh lỵ, có một quan kinh lược Bắc Kỳ người bản xứ, là người thừa hành các chỉ thị của viên Công sứ người Pháp.
Ở các châu có các tri châu đứng đầu và đề hoạt động dưới sự điều khiển và giám sát của viên Công sứ. Giúp việc cho mỗi quan chức này là một châu uý (giám uý)
cùng một thừa phái. Ở trung tâm hành chính Vạn Yên, có một bang tá và một
thừa phái quán xuyến, trông coi và giữ gìn an ninh trên sông Đà(1).
Cấp hành chính dưới châu là mường, bản. Đứng đầu mỗi mường là phìa, giúp việc có một phó phìa; 4 đại kỳ mục (Păn, Pọng, Ho Luông, Lam Ho) cùng với 4 tiểu kỳ mục (quan sư Păn, quan sư Pọng, quan sư Ho Luông, quan sư Lam Ho). Cứ 10 bản bầu ra một tạo để cai trị, giúp việc cho tạo cũng có các kỳ mục. Đứng đầu mỗi bản có 1 quan bản; giúp việc có 1 chá và các Tiểu kỳ mục do dân bầu. Các quan chức từ mường xuống bản đều được hưởng chế độ “cuông”, “nhốc” (2).
b. Chính sách áp bức bóc lột
* Về chính trị
Thực dân